Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi
Cilt: 7, No:1, 2010 (119-129)
Electronic Journal of Machine Technologies
Vol: 7, No: 1, 2010 (119-129)
ARASTIRMALAR
e-ISSN:1304-4141
Bu makaleye atıf yapmak için
Kızılaslan K., Đsel B.,Yavuz Đ.,
“Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri” Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2009, (7) 119-129
Teknik Not
Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
1
Kerim KIZILASLAN, 1Bahadır ĐSEL, 2Đbrahim YAVUZ
1
Afyon Merkez Endstri Meslek Lisesi Afyonkarahisar/TﾜRKĐYE
2
Afyon Kocatepe ﾜniversitesi Teknik Eğitim Faktesi, Makine Eğt. AFYON/ TﾜRKĐYE
kizilaslan44@hotmail.com
, bahadirisel@hotmail.com, iyavuz@aku.edu.tr
Özet
Makine sistemlerinde hareket ve g ileten elemanların basında disli arklar gelmektedir. Disli arklar ok zor
sartlar altında alıstıklarından dolayı zamanla ok esitli asınma problemleri ile karsılasılmaktadır. Bu problemler
birok olumsuz faktr de beraberinde getirmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde disli arklardaki
asınmaların birok faktrlere bağlı olduğu ortaya konulmustur. Bu alısmada disli arklarda meydana gelen hasar
trleri ayrıntılı olarak arastırılmıstır.
Anahtar Kelimeler:
Disli çarklar, Hasar
1. GiRiS
Disli arklar, tarihi gelisimi ok eskilere dayanan makine elemanlarıdır. Kaynaklarda disli arkların
kullanılmaya baslanmasının milattan nce 330 yılına kadar uzandığı bildirilmektedir. Farklı boyut,
malzeme ve uygulamalarda olsalar da disli arklar hemen her makinede miller arasında sekil bağıyla
kuvvet ve hareket ileten elemanlar olarak karsımıza ıkmaktadır. Mekanik gcn iletiminde mhendislik
ve maliyet avantajlarını bir arada sunan disli arklar, saat mekanizmaları gibi hassas cihazlardan,
otomobil, takım tezghları ve uak-uzay teknolojisine kadar genis bir alanda kullanılmaktadır [1].
Bu kullanım sahasında disli arklardan en iyi verimin alınması da yine yılardan beri sregelen
alısmaların temelini olusturmaktadır. Bunların yanı sıra ihtiyaların artmasına paralel olarak yapılan
sistemlerde en nemli beklenti enerjinin fazla kayba uğramadan iletilmesinin sağlanması ve verimin
mmkn olan en yksek değerde tutulmasıdır.
Enerjinin iletimi esnasında verimin yksek tutulmasına karsı zorlayıcı en byk etken srtnme ve
meydana getirdiği asınmadır. Bu olumsuz etkiler, diğer makine elemanlarında olduğu gibi disli arklar
zerinde de kendini gstermekte ve maddi aıdan ciddi kayıplara neden olmaktadır.Bu alısmada disliler
zerinde meydana gelen hasarlar ve sebepleri arastırılmıstır.
2. DĐSLĐ ﾇARKLARDA OLUSAN HASARLAR
Disli tasarımı ve imali ile ilgili alısmalar yapanların, disli arklarda grlen pek ok hasarı detaylı olarak
bilmesi gerekmektedir. Amerikan Disli ﾜreticileri Birliği (AGMA) ulusal standardında dis bozuklukları 5
grupta incelenebilir.
Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129 Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
120
1-Yzey Yorulma Hasarları
2-Asınma
3-Plastik Akma
4-Kırılma
5-Đmalat Sırasında Olusan Hasarlar
Yukarıda maddeler halinde belirtilen hasarlar alt gruplara ayrılmaktadır. Bir disli tasarlanırken dislinin
alısma sartlarında muhtemelen hangi tr hasarlarla karsılasacağı bilinmelidir. Tasarımcı dislileri uygun
kuvvet, asınma direnci gibi faktrleri dikkate alarak tasarlamalıdır. Ayrıca yağ seiminin ısıl islem kadar
nemli olduğu bilinmelidir [2].
2.1 Yzey Yorulması Hasarları
Bu yorulma, malzemenin dayanım sınırı tesindeki tekrarlı yzey veya yzey altı gerilmelerinin
sonucunda olusan bir hasar trdr. Yetersiz yağlama sonucunda olusan asınma hasarlarından farklıdır.
Đyi yağlama sartlarında bile grlr.
Sekil1
Asırı basın altında fazla sayıda yk tekrarının (evriminin) ardından, dis yzeyinde veya yzey altında
olusan kk atlaklarının gelisip, birlesmesiyle meydana getirdikleri atlak sebekesinin evirdiği
malzeme paracığının kopup ayrılması sonucu ortaya ıkar. Pitting ya da spalling adı ile anılır (Sekil 1).
Pitting [3].
2.1.1 Pitting
Disli arkın alısmaya baslamasından kısa bir sre sonra olusabilen ve asağıda verildiği gibi sekilde
grlebilen bir yzey yorulması hasar trdr.
1-Baslangı pittingi
2-Đlerleyen (siddetli-harap edici) pitting
3-Normal pitting
2.1.1.1 Baslangı Pittingi
Yeni dislilerin przl yzeyinden kaynaklanan yksek gerilimler sebebiyle olusur. ﾇok kısa zamanda
gelisir, maksimum dereceye ulasır ve devam eden servis sırasında yzeyin parlayıp cilalanması ile
etkisini kaybeder. Genellikle yuvarlanma noktasının tam zerinde veya biraz altında yer alan dar bir
iinde ortaya ıkar. En ok tamamen sertlestirilmis dislilerde grlr (Sekil 2).
Kızılaslan K., İsel B., Yavuz İ. Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129
121
Sekil 2
Sanayide kullanılan tamamen sertlestirilmis dislilerin oğunda baslangı pittingi iin tedbir gerekmez.
ﾇok kritik ve zel yerlerde kullanılacak dislilerin imalatı sırasında hassas varıs operasyonu ile
tamamlanması, dsk hız ve yklerde alıstırma (rodaj), dislerin bakır ya da gms ile kaplanması gibi
tedbirler alınabilir.
Baslangı pittingi [4].
2.1.1.2 Đlerleyen (Harap Edici) Pitting
Genelde yuvarlanma izgisi altında, yani disin taksimat ve temel daireleri arasında kalan blgesinde
baslar. ﾇukurcuklar, hem boyut hem de sayı bakımından yzey hasar grene kadar artıs gsterir. ﾇalısma
baslangıcında harap edici pitting, yaklasık olarak baslangı pittingi kadar yoğundur. Đlerleyen zamanla
yoğunluğu daha da artar (Sekil 3).
Sekil 3
Đlerleyen pitting genellikle, baslangı pittinginin hafifletilemediği, yzey przllğnn sebep olduğu
asırı gerilmeler sonucu olusur. Eğer dis yzeyinin sertliği belirli değerin altında ise bu bozulma
kaınılmazdır.
Disliler asırı derecede yke maruz bırakıldığı takdirde genellikle dndren dislinin (pinyon) dis dibi
blgesinde belli bir evrim sonucunda siddetli pitting olusabilir. Dndren ve dndrlen dislilerin temas
eden yzeyleri aynı gerilmelerin etkisi altında olmasına rağmen pinyon disli, dndrlen disliye nazaran
daha fazla yıpranır. ﾇnk genellikle kk aplı olan pinyon disli daha ok evrim yapar ve dis sayısı
daha fazla sayıda gerilim tekrarının etkisi altında kalır. Ayrıca, pinyonun disleri zerindeki kayma yn
ile yzeyler arasındaki yuvarlanma yn terstir. Sonuta malzeme yzeyinde olusan gerilme, yorulma
atlaklarının bymesini kolaylastırır.
Đlerleyen pitting [4].
Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129 Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
122
2.1.1.3 Normal Pitting
Tam kapasite ile yklenmis, tamamen sertlestirilmis dislilerde yuvarlanma dairesi altında ortaya ıkan
normal pitting, dis yzeyinde yuvarlanma izgisi altında kalan blgeyi kaplayan, mtevazı byklkteki
ukurcuklar seklinde kendini gsterir (Sekil 4). Devam eden alısma sonucu ukurcuk sınırları, grnrde
baska ukurcuklar olusmayacak sekilde asınır.
Sekil 4
Yzeydeki mikro atlakların dis profili boyunca gsterdiği ynlenme sonucu, yuvarlanma izgisi altında
kalan blge bu olaya disin diğer blgelerinden ok daha fazla aıktır. Hem arkın hem de pinyonun
yuvarlanma izgisi altındaki blgelerinde olusan atlaklar aynı zamanda yağlayıcıyı iinde hapseder.
Hidrolik basıncın kama etkisi sonucunda bu atlaklar hızlıca ukurcuk haline dnsr. Yuvarlanma
izgisi stndeki blgede ise, temas sırasında yuvarlanma ile yzeydeki bosluklar kapatılmaya fırsat
kalmadan yağlayıcı, girmis olduğu atlaklardan dısarıya ıkmaya zorlanır. Bu nedenle sz konusu
blgedeki atlaklar hidrolik kama etkisine maruz kalmaz. Sadece birka ukurcuk olusur.
Normal pitting [5].
2.1.2 Spalling (Pullanma)
Spalling, dis yzeyinden bir para koptuğu zaman, arkasında kalan byke alanı tarif iin kullanılan bir
terimdir. Tamamen sertlestirilmis dislilerde ve yumusak malzemelerde tek bir noktada st ste gelmis ya
da i ie gemis genis ukurcukların bir araya gelmesi seklinde ortaya ıkar. Pratikte ilerleyen pitting ile
aynıdır. Asağıdaki resimlerde spallinge uğramıs disli resimleri grlmektedir (Sekil 6).
Sekil 6
Spalling, dis yzeyinin przl, kopmaya uygun blgelerinin de katılımıyla yksek temas gerilmeleri
tarafından ortaya ıkartılır. Yzeyi sertlestirilmis dislilerde, yzey veya yzey altı hataları ile yanlıs ısıl
islemlerden kaynaklanan i gerilmeler de spallinge neden olur.
Spalling [6].
Kızılaslan K., İsel B., Yavuz İ. Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129
123
2.2 Asınma
Asınma, srtnme halinde bulunan yzeylerde malzemenin, istenilmediği halde kopup ayrılmasıdır. Bu
sekilde, yzeyler ilk sekillerini kaybederler; paralar arasındaki bosluklar byr ve buna bağlı olarak:
maksimum hassasiyet azalır, dinamik kuvvetler byr, grlt ve titresimler meydana gelir, verim azalır.
Genel olarak asınma, dıs etkiler altında, temas yzeylerinde olusan fiziksel ve kimyasal değismelerin
sonucudur [7].
Dislilerde meydana gelen asınma trleri genellikle alısma sartlarına bağlı olarak değisir. Fakat temelde
asınma, temas eden iki dis yzeyi arasında yağ filminin yetersiz veya hi olmaması sonucu ortaya
ıkmaktadır. Đki yzey arasındaki yağ filminin yetersiz olması sonucunda iki dis yzeyi arasında direkt
temas meydana gelecek ve asınma baslayacaktır [8]. Asınma hasarı abrasif ve adhesiv asınma olarak iki
sınıfa ayrılabilir.
2.2.1 Abrasif (Asındırıcı) Asınma
Bazen kesme asınması olarak da adlandırılır. Sistem ierisinde zamanla meydana gelen kirler, dkmden
gelen apaklar dislerden gelen veya yataklardan gelen asınmıs paracıklar veya filtresi asınmıs
paracıkların dis yzeyleri boyunca kayması ve yuvarlanması sonucunda ortaya ıkan asınma trne
abrasif asınma denir. Bu tr asınmanın nne geilebilmesinin en iyi yolu esitli grntleme veya
algılama cihazları ile yağ iersindeki bu yabancı paracıkların konumu ve miktarı tespit edilerek
temizlemektir [8].
Đmal edildikten hemen sonra sertlestirilen disli yzeyleri bazen ok kaba olurlar ve es alıstıkları diğer
dislinin yzeylerini asındırabilirler (Sekil 7).
Sekil 7
Abrasiv asınma [9].
2.2.2 Adhesiv Asınma
En ok rastlanan asınma mekanizması olup, elemanların temas yzeylerindeki yksek mekanik gerilimler
sonucu mikro kaynak blgelerinin olusmasına dayanır. Gerek temas yzeyi byklğ ile geometrik
temas yzeyi byklğ arasında, yzey przllğne ve ykleme miktarına bağlı olarak byk fark
vardır. Przlerin tepelerinde elastik ve plastik deformasyonlarla byyen mikro temas yzeylerinin
toplamı, gerek temas yzeyini meydana getirir. Gerek temas yzeyinin kk olması, temas
noktalarındaki gerilmeleri kk yklemelerde dahi akma gerilmesine hatta onun da zerinde değerlere
eristirir. Bylece molekler yapısma kuvvetleri etkisini gsterir.
Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129 Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
124
Bu nedenle bir yzeyden diğerine malzeme geisi yani, mikro soğuk kaynaklar meydana gelir. Hareket
sırasında bu mikro kaynakların kırılıp baska noktalarda yeni birlesmeler meydana getirmesi malzeme
geisine, dolayısıyla da asınmanın devamına neden olur.
Yzeyi sertlestirilmis bir dislinin adhesiv asınmaya uğramıs hali Sekil 8’de gsterilmektedir.
Sekil 8
Adhesiv asınma; yk durumuna, malzeme sertliğine, temas eden malzemenin ve yağlayıcıların
fizikokimyasıyla ilgili olarak da bağ kuvvetlerine bağlıdır [11].
Adhezyon asınmasının siddetli haline Yenme denir. Bilhassa yksek hız ve yklerde meydana
gelmektedir. Yenme, hafif ve siddetli olmak zere iki kısma ayrılır. Nispeten daha dsk hızlarda
meydana gelen hafif yenme ve diğeri ise daha byk hızlarda ve yklerde meydana gelen siddetli
yenmedir. Yenme Olayını Etkileyen Faktrler; Hız Faktr (ﾇevresel Hız), Dis Formu Faktr, Profil
Kaydırma Faktr, Dis Bası Daraltması Faktr, Przllk Faktr, Malzeme Faktr ve Dislerin
Yzey Sertliği, Yağ Sıcaklığı Faktr, Yağ Miktarı Faktr, Devir Yn Faktr, Yk Faktr, Yağ
Viskozitesi Faktr, Yağ Cinsi Faktr, Dis Genisliği Faktr, Yağlama Yntemi Faktr, Yağın
Kimyasal Etkisi olarak sıralayabiliriz [12].
Scuffing (izilme), normal alısma sıcaklığında dis yzeyinde kayma ynndeki hafif, cilalı radyal
izikler seklinde ortaya ıkar. Bu asınma tipi, disler arası basıncın yksek ve yağ filminin sınır rejimde
olduğu, yksek temas sıcaklıklarının ortaya ıkmadığı dsk devir hızlarında grlebilir. Scuffing
asınması, yağlayıcı viskozitesinin arttırılması veya ykn hafifletilmesiyle azaltılabilir (Sekil 9).
Yzeyi sertlestirilmis dislide adhesiv asınma [10].
Sekil 9
Scoring, es alısan dislilerin yağ filminin grevini yerine getirmemesi sonucu metal metale, yksek
sıcaklık altındaki teması ile przllklerinin birbirine kaynaması ve bu sekilde dis yzeyinden kalkan
paracıkların hızlı kaybı olarak tanımlanabilir. Kaynak meydana geldikten sonra, kayma olayından doğan
Scuffing [13].
Kızılaslan K., İsel B., Yavuz İ. Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129
125
kuvvetler, es alısan yzeylerden birinde ok hafif bir oyuk; karsı yzeyde de bunun izdsm kalacak
sekilde kaynamıs metali sıyırır. Asınma mikroskobik olarak baslar, bununla beraber ok hızlı gelisir.
Scoring bazen galling, seizing veya scuffing olarak da adlandırılır (Sekil 10).
Sekil 10
Scoringe doğrudan sebep olan faktrler; yksek temas sıcaklığı, yksek temas basıncı ve uygunsuz
yağlamadır. Scoring, daha viskoz yağ veya EP tipi yağ kullanılarak nlenebilir. Bazı hallerde, fazla yk
altında alısan dislilerin yerel yksek temas basınlarını minimuma indirmek iin dis profili modifiye
edilebilinir.
Scoring [14].
2.3 Plastik Akma
Plastik akma; es alısan dis yzeyleri arasındaki yksek temas basınları ile yuvarlanma ve kayma
olayları sonucu meydana gelen istem dısı soğuk sekillenmedir. Yzey ve yzey altı malzemesinin akarak
deforme olması sonucu olusan bir hasar tipidir. Genellikle yumusak malzemelerde grlmesine rağmen,
ağır yk altındaki semente edilmis disli yzeylerinde de ortaya ıkabilir (Sekil 11).
Sekil 11
Soğuk Akma [15].
2.4 Kırılma
Dislilerde kırılma olayı birok hasar trne gre daha tehlikeli ve daha risklidir. ﾖzellikle bir
helikopterde, asansrde veya bir vinte ok tehlikeli sonular doğurabilir. Bu nedenle insan hayatının risk
altında olduğu alısma kosullarında dislilerde kırılma iin emniyet katsayısı byk alınır. Kırılma hasar
tr; klasik eğilme yorulmaları, asırı yk, dis veya jant kırılmaları gibi farklı sekillerde karsımıza ıkabilir
[8].
ﾇarkın dislerini eğilmeye zorlayan kuvvetler, dis kkndeki kavislerde ve dis kk ile dis profilinin
kesistiği noktalarda en yksek gerilmelere sebep olur. Bir dis, temasın gereklestiği tarafta ekme, bunun
karsı tarafında da basma gerilmelerine maruz kalmaktadır. Eğer kritik blgelerde ortaya ıkan ekme
Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129 Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
126
gerilmesinin disli malzemesinin mukavemet sınırını asmasına izin verilirse, sonunda yorulma atlakları
olusacak ve alısma ile beraber disin ark gvdesinden ayrılmasına kadar ilerleyecektir. Sekil 12’de dis
kk kavisinde ortaya ıkan klasik yorulma kılması grlmektedir.
Sekil 12
ﾇatlak, disin ekmeye zorlanan tarafındaki kk kavisinden baslar, dise paralel veya dik ynde tamamen
kırılmaya yol aana kadar yavasa ilerler. Bu kırıkların yzeyleri genellikle, ilerleyen atlağın n
kısmının meydana getirdiği kıyıya vuran dalgaların kumsalda bıraktığı iz benzeri sekiller olarak grlr.
Bunlar, ilerlemekte olan atlağın belli bir anda n kısmının pozisyonunu belirler. Kesit, kademeli olarak
zayıfladıka, atlak her ykn evriminde biraz daha ilerler ve dalga izi sekilleri daha kaba hale gelir. Bu
sekillerin merkez noktası genellikle kırığın merkez noktasına konumlanmıstır [11].
Yorulma kırılmaları, malzemenin mukavemet sınırı stndeki tekrarlı eğilme zorlamalarından
kaynaklanır. Eğer dislerin temas izleri tm yzey boyunca grlyor ise veya disin bir ucunda, kırılma
blgesinde derin bir iz olarak yer alıyorsa yataklama ile ilgili bir problemin varlığı arastırılmalıdır.
Temasın iyi olduğuna kanaat getirildiğinde sisteme verilen yk azaltılmalı veya disli daha dayanıklı
olarak tasarlanmalıdır. Eğer temas yerel yklemelere isaret ediyorsa; dislilerin birbirine gre pozisyonu,
millerin paralelliği ya da uygulanmıssa profil kaydırma ve dzeltme islemleri kontrol edilmelidir.
Hatalı tasarım, disli eksenleri arasındaki paralellik bozukluğu, asırı yk ile entik, yzey veya yzey altı
hataları gibi gerilim arttırıcı etkenler yorulma kırılmasının bilinen nedenleridir.
Dis dibi kırığı [10].
2.4.1 ﾇukurcuk (pitting) kaynaklı kırılmalar
ﾇukurcuk kaynaklı kırılmalar, yoğun pittinge uğramıs alanlardan baslar. ﾇnk ukurcuklar gerilim
arttırıcı olarak davranabilir veya atlaklara baslangı grevi yapabilirler (Sekil 13).
Sekil 13
Pitting kaynaklı kırılma [16].
Kızılaslan K., İsel B., Yavuz İ. Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129
127
2.4.2 Bklme yorulması kırığı (Bending fatique crack)
Olduka ok sayıda yk tatbik edilmesi esnasında, atlağın yayılmasıyla birlikte grlen kırığa denilir
(Sekil 14). Kırılma yzeyi, yorulma ve son kırılma yzeyleri olmak zere iki ayrı blgeye sahiptir.
Yorulma blgesinde grnr herhangi bir plastik deformasyon belirtisi yoktur. Yzey dz, hasır
grnsne sahip, muhtemelen durdurma hatlarıyla enine geilmis sekilde olup, birbirini izleyen atlak
yayılma asamaları arasında kademeler gsterebilir.
Sekil 14
Nihai kırılma yzeyinin grns, asırı yk kırılması ile olusmus olan yzeylere benzeyebilir (Sekil 16).
bklme yorulması atlağı ve kırığı [10].
Sekil 16
dislerdeki yorulma kırılması [10].
2.5 Đmalat sırasında olusan hasarlar
Pinyon ve kk disli arklar, genel olarak dolu malzemeden veya mile kaynaklı olarak imal edilir.
Miktarın fazla olması durumunda ise imalat dvme ile gereklestirilir. Konik disli arkların imalatında
alın disli arklarda olduğu gibi, konik disli arklar da yuvarlanma ve form freze ile imal edilirler. En ok
kullanılan metot yuvarlanma metodudur. Alın disli arklarda kullanılan takımlardan farklı olarak konik
takımlar kullanılır. Disli arklarda malzeme olarak genellikle sementasyon veya ıslah eliğinden imal
edilir. Đmalat sonrasında disli arkların dis yzeyleri asınmaya dayanımını artırmak iin yzey serlestirme
islemi yapılır. Disli arklar bu imalat islemlerinden geerken bazı hasarlar olusabilir. Bu hasarlar
sertlestirme esnasında meydana gelen atlaklar ve taslama sırasında olusan atlaklardır.
Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129 Disli Çarklarda Meydana Gelen Hasar Türleri
128
2.5.1 Sertlestirme atlakları (Su verme atlakları)
Bu atlaklar, diğer ısıl islemler yapılırken ilerleme gsterebilir. Genellikle ıplak gzle grlmeleri
mmkndr. Disin tepe blgesini boydan boya geebilir veya dis kenarında radyal doğrultuda olabilirler.
Isıl islem atlakları stenitlesme sıcaklığından soğutma sırasında ortaya ıkan asırı gerilmeler sonucu
ortaya ıkar. Bu sekildeki hasarların olma ihtimali, disli arkların dis yzeylerinin epeevre veya
tamamen sertlestirme islemlerine nazaran, dis yzeylerinin alevle veya endksiyonla kısmen
sertlestirilmesi sırasında daha fazla ortaya ıkar (Sekil 17). Bu atlaklara rastlanıldığında kullanılan
malzeme ve ısıl islem yntemi gzden geirilmelidir.
Sekil 17
Sertlestirme ﾇatlağı
2.5.2. Taslama ﾇatlakları
Adından da belli olduğu zere, dis yzeylerinin taslanması sırasında ortaya ıkar. Genellikle belli bir
model veya sebeke seklinde olup, birbirine paralel bir grup kısa atlak olarak uzanırlar (Sekil18).
Sekil 18
Olusma sebebi, taslama tasının asırı basıncı veya disli malzemesinin atlak olusumuna meyilli
metalografik yapısıdır. Taslama yanığı ile birlikte grlebilirler ve bir nital dağlama ile tespit edilebilirler
[11].
Taslama ﾇatlağı
3. SONUﾇ
Bu alısmada dislilerde meydana gelen hasar trleri ve sebepleri arastırılmıstır. Dislilerde meydana gelen
hasarlar ok sayıda faktrn bir araya gelmesi sonucunda ortaya ıkmaktadır. Yzey isleme kalitesi,
Kızılaslan K., İsel B., Yavuz İ. Teknolojik Arastırmalar: MTED 2010 (7) 119-129
129
alısma kosulları, dis yzey basıncı, yağlama rejim cinsi, yağ sıcaklığı, yağlayıcı zellikleri, srtnme
katsayısı, disli imalatında kullanılan malzeme gibi birok etmenler bu faktrler arasında sayılabilir. Bu
parametreler arasında asıl problemi ise bakımsızlık nedeniyle dislilerin yağsız kalmaları olusturmaktadır.
Dislilerde en fazla grlen hasar pitting olusumu, en tehlikeli hasar ise kırılma hasarı olarak karsımıza
ıkmaktadır.
4. KAYNAKLAR
1. Đsel B., 2007, “Disliler Đin Yzey Yorulması Test Cihazı Gelistirilmesi ve Yağ Sıcaklığının Etkisinin
Arastırılması”, Yksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe ﾜniversitesi Fen Bilimleri Enstits
2. Kızılaslan K., 2007, “Disliler Đin Yzey Yorulması Test Cihazı Gelistirilmesi ve Yağ Viskozitesinin
Etkisinin Arastırılması” Yksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe ﾜniversitesi Fen Bilimleri Enstits
3. http://www.ig.pwr.wroc.pl/~radzim/gear/picture 18.01.2007
4. http://www.mt-online.com/articles/01-00mpt.cfm?pf=1 18.01.2007
5. http://www.atsb.gov.au/publications/2000/tr200003399.aspx 18.01.2007
6. http://www.horsburgh-scott.com/hs/service/spall.asp 18.01.2007
7. Akkurt, M., 2000; “Makine Elemanları”, Cilt I-II, Blm 14, Birsen Yayınevi, Đstanbul
8. Aslantas, K., 2003; “ﾖstemperlenmis Kresel Grafitli Dkme Demirden Đmal Edilen Dz Dislilerde
Yzey Yorulma Hasarlarının Analizi”, Doktora Tezi, Gazi ﾜniversitesi, Fen Bilimleri Enstits, Ankara.
9. http://www.horsburgh-scott.com/hs/service/abrasion.asp 18.01.2007
10. http://etd.adm.unipi.it/theses/available/etd 24.10.2006
11. Basaran, B., 2001; “Helisel Disli ﾇarklarda Pitting Olusumunun Denetsel Đncelenmesi”, Yksek
Lisans Tezi, Gazi ﾜniversitesi, Fen Bilimleri Enstits, Ankara.
12. Đmrek, H., 1995; “Disli ﾇarklarda Profil Kaydırma Đsleminin Yenme Olayı ﾜzerine Etkisinin
Đncelenmesi”, Doktora Tezi, Seluk ﾜniversitesi, Fen Bilimleri
Enstits, Konya.
13. http://homepage.ruhr-uni-bochum.de/Guenter.Luetzig/lmgk/FZG_Test.html 18.01.2007
14. http://www.mt-online.com/articles/01-00mpt.cfm?pf=1 18.01.2007
15. http://sintebros.com.sg/enda_ET1311.pdf 10.10.2006
16. http://user.chollian.net/~finder/gear/gear-failure/overload.html 18.01.2007
.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder